Aydem Enerji bünyesinde Aydın, Denizli ve Muğla’da elektrik dağıtım hizmeti veren Adm Elektrik, deniz kaplumbağalarının doğal yaşam döngüsünü korumak amacıyla Muğla’nın Fethiye ilçesindeki kıyı aydınlatmalarını kırmızı ışığa dönüştürüyor. Pilot uygulaması geçen yıl Karaot Plajı’nda başlatılan proje, bu yıl Kocaçalış Plajı’nda genişletilerek devam ediyor.
Deniz kaplumbağaları milyonlarca yıldır yumurtlamak için karanlık ve güvenli kumsalları tercih ediyor. Ancak kıyılardaki yoğun yapay aydınlatmalar, hem yuvalama dönemindeki dişi kaplumbağaların davranışlarını hem de yumurtadan çıkan yavruların denize ulaşmasını olumsuz etkiliyor. Uzmanlara göre, yavrular denizin doğal ışık yansımalarını takip ederek yön bulurken, şehir ışıkları nedeniyle yanlış yöne hareket edebiliyor.
Bu soruna çözüm üretmek amacıyla Pamukkale Üniversitesi Deniz Kaplumbağası Uzmanı Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen danışmanlığında yürütülen projede, deniz kaplumbağalarının algılayamadığı kırmızı tonlu aydınlatmalar kullanılıyor. Böylece kaplumbağaların güvenli şekilde yuvalaması ve yavruların denize ulaşması hedefleniyor.
“Türkiye’de bir ilk”
Projeyi değerlendiren Dr. Doğan Sözbilen, Fethiye kıyılarının Türkiye’nin en önemli deniz kaplumbağası yuvalama alanlarından biri olduğunu belirterek, kırmızı ışık uygulamasının bilimsel araştırmalarla desteklenen etkili bir koruma yöntemi olduğunu söyledi.
Sözbilen, “Yapay aydınlatmalar özellikle beyaz ve parlak ışıklar, hem yetişkin dişilerin yuvalama davranışlarını hem de yavruların denize yönelimlerini olumsuz etkileyebiliyor. Kırmızı ışığın ise deniz kaplumbağaları üzerinde çok daha düşük etki yarattığı bilimsel çalışmalarla ortaya kondu. Adm Elektrik ile hayata geçirdiğimiz bu proje Türkiye’de bir ilk olma özelliği taşıyor” dedi.
“Projeyi yaygınlaştırmayı hedefliyoruz”
Adm Elektrik Genel Müdürü Emrah Kalkan da çevresel sürdürülebilirliği ön planda tuttuklarını vurgulayarak, “Deniz kaplumbağalarının en önemli üreme alanları bölgemizde bulunuyor. Sokak aydınlatmalarını kırmızı ışıklara dönüştürerek hem kaplumbağaların denize ulaşmasını kolaylaştırıyor hem de vatandaşlarımız için kesintisiz aydınlatma hizmeti sunuyoruz. Bu projeyi bölgemizde yaygınlaştırmayı hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.
İlk sonuçlar eylül ayında değerlendirilecek
Mayıs ayında başlayan deniz kaplumbağalarının üreme sezonu eylül sonunda sona eriyor. Yaklaşık 45-60 günlük kuluçka sürecinin ardından yavruların temmuz ortasından itibaren denize ulaşması bekleniyor. Proje kapsamında dişilerin yuvalama davranışları, yuva sayıları ve yavruların denize ulaşma başarı oranları düzenli olarak izlenecek.
Elde edilecek ilk bilimsel verilerin eylül ayında raporlanması planlanırken, uygulamanın uzun vadeli etkileri ise önümüzdeki yıllarda yapılacak takip çalışmalarıyla değerlendirilecek.
Deniz kaplumbağalarını korumak için neler yapılmalı?
Uzmanlar, deniz kaplumbağalarının yaşam döngüsünü korumak için kumsallarda yapay ışık kullanımının azaltılması, flaşlı çekimlerden kaçınılması, yüksek sesli faaliyetlerin sınırlandırılması ve sahillerde çöp bırakılmaması gerektiğini belirtiyor. Ayrıca kumsallarda derin çukurlar açılmaması, araç ve evcil hayvanlarla sahile girilmemesi ve plaj ekipmanlarının gece boyunca sahilde bırakılmaması da öneriliyor.
Sayfa başına git
GÜNCEL
