Cumhuriyet'in ilk yıllarında Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün okullarda eğitim materyali olarak kullanılmasını istediği 1926 tarihli Türkiye haritası, yaklaşık bir asır sonra ilk kez kamuoyunun karşısına çıktı. Çeşmeli yazar Mehmet Culum'un yıllardır büyük bir özenle koruduğu aile yadigârı harita, Atatürk'ün Çeşme'ye gelişinin 100. yılı etkinliklerinde ziyaretçilerle buluştu.
Harf Devrimi'nden önce basıldığı için üzerindeki yer adları ve açıklamaları Arap harfleriyle yazılan tarihi eser, hem Cumhuriyet'in eğitim politikalarına ışık tuttu hem de taşıdığı aile hikâyesiyle ilgi odağı oldu.
Bir asırdır aynı ailede korunuyor
Mehmet Culum'un babası Hayri Bey'den kalan harita, yaklaşık 100 yıldır aile tarafından korunuyor. Atatürk'ün Çeşme'ye gelişinin 100. yılı dolayısıyla düzenlenen etkinliklerde ilk kez evinden çıkarılan harita, vatandaşların yoğun ilgisiyle karşılaştı.
Uzun yıllardır Atatürk'ün Çeşme ve Ilıca ziyaretleri üzerine araştırmalar yapan, bu konuda kitaplar yazan ve konferanslar veren Culum, böylesine anlamlı bir yılda tarihi emaneti Çeşmelilerle paylaşmak istediğini söyledi.
Cumhuriyet'in eğitim hamlesinin simgesi
Culum, haritanın ortaya çıkış hikâyesinin Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına dayandığını belirterek, Atatürk'ün eğitim alanındaki vizyonuna dikkat çekti.
O yıllarda okullarda harita ve eğitim materyallerinin neredeyse bulunmadığını anlatan Culum, Atatürk'ün öğrencilerin ülkenin sınırlarını öğrenebilmesi amacıyla kendi fotoğrafının da yer aldığı Türkiye haritalarının bastırılarak okullara gönderilmesini istediğini ifade etti.
Öğretmen babası sakladı, yıllar sonra tesadüfen bulundu
Harita, uzun yıllar İzmir'de Fransızca öğretmenliği yapan Hayri Bey'e dağıtılan nüshalardan biri oldu. Fazladan aldığı bir haritayı sandığında saklayan Hayri Bey'in vefatından sonra eser uzun süre unutuldu.
Mehmet Culum, yıllar sonra ailelerine ait eski İstanbul Oteli'nin tavan arasında yaptığı arama sırasında sandığı tesadüfen bulduğunu belirterek, o günden bu yana haritayı büyük bir titizlikle koruduğunu anlattı.
İlk kez vatandaşlarla buluştu
Yaklaşık 60 yıldır evinde muhafaza ettiği tarihi haritayı ilk kez sergileme kararı alan Culum, bunun Atatürk'ün Çeşme'ye gelişinin 100. yılına özel bir katkı olduğunu söyledi.
Etkinlik boyunca sergilenen harita, ziyaretçilerden yoğun ilgi gördü.
Harf Devrimi öncesinin izlerini taşıyor
1926 tarihini taşıyan harita, Harf Devrimi'nden iki yıl önce hazırlandığı için tüm yer adları ve açıklamalar Arap harfleriyle yazılmış durumda. Atatürk'ün fotoğrafının da bulunduğu eser, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki eğitim anlayışını yansıtan önemli belgeler arasında gösteriliyor.
Haritadaki ayrıntılar dikkat çekti
Haritayı inceleyenlerin en çok dikkatini çeken ayrıntılardan biri Hatay'ın Türkiye sınırları dışında gösterilmesi oldu. Bunun yanı sıra Kıbrıs, Batı Trakya ve Ege Adaları'nın haritadaki gösterim biçimi de ziyaretçiler arasında merak uyandırdı.
Mehmet Culum, bu konudaki değerlendirmesinin kişisel görüşü olduğunu belirterek, haritanın Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki siyasi atmosferi yansıtan önemli ipuçları taşıdığını ifade etti.
"Bu mirası paylaşmaktan gurur duyuyorum"
Babasından kalan tarihi emaneti ilk kez toplumla buluşturmanın mutluluğunu yaşadığını dile getiren Mehmet Culum, yaklaşık bir asırdır ailesinde korunan bu özel haritayı Çeşmelilerle paylaşmanın kendisi için büyük bir gurur olduğunu söyledi.
Cumhuriyet'in ilk eğitim seferberliğinin sembollerinden biri olarak değerlendirilen 1926 tarihli Türkiye haritası, Atatürk'ün Çeşme'ye gelişinin 100. yılı etkinliklerinin en dikkat çeken eserlerinden biri oldu.
Sayfa başına git
GÜNCEL
