Ege Üniversitesi (EÜ) Uluslararası Bilgisayar Enstitüsü öğretim üyesi Doç. Dr. Vahid Akram’ın yürüttüğü proje kapsamında Türkiye’nin 30 büyükşehrinin kentsel erişilebilirliği matematiksel modeller ve ileri optimizasyon algoritmalarıyla incelenecek. TÜBİTAK ARDEB 1002 Programı kapsamında desteklenmeye uygun bulunan çalışmayla, şehirlerin hizmetlere erişimini ölçen yeni bir bilimsel endeks oluşturulması hedefleniyor.
KENTLERİN YOL AĞLARI MATEMATİKSEL MODELLERLE İNCELENECEK
“Çizge Kuramı Tabanlı K-Merkez Optimizasyonu İle Türkiye'deki Büyükşehirlerin Kentsel Erişilebilirliğinin Değerlendirilmesi” başlıklı projede İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya’nın da aralarında bulunduğu 30 büyükşehrin cadde ve sokak ağları incelenecek.
Doç. Dr. Vahid Akram’ın verdiği bilgilere göre, kentlere ait veriler açık kaynaklı OpenStreetMap üzerinden alınarak bilgisayar ortamına aktarılacak. Matematiksel modelde kavşaklar “düğüm”, bu kavşakları birbirine bağlayan yollar ise “kenar” olarak tanımlanacak. Böylece kentlerin geniş yol ağları, bilgisayar ortamında analiz edilebilecek çizgelere dönüştürülecek.
Projenin temelinde ise bilgisayar bilimlerinde önemli optimizasyon problemlerinden biri olan “K-merkez problemi” bulunuyor. Bu yöntemle, şehirlerde belirli sayıdaki hizmet merkezi için en uygun konumların belirlenmesi ve kentteki en uzak noktaların dahi bu merkezlere mümkün olan en kısa mesafede bulunması amaçlanıyor.
YEDİ FARKLI HİZMET ALANI DEĞERLENDİRİLECEK
Çalışmanın önemli çıktılarından birinin “Kentsel Hizmet Erişilebilirlik Endeksi” olması planlanıyor. Endeks aracılığıyla vatandaşların temel kamu ve sosyal hizmetlere erişiminin sıfır ile bir arasında değişen bir skorla ölçülmesi hedefleniyor.
Hesaplamalarda hastane, itfaiye, karakol, okul, toplu taşıma aktarma merkezleri, yeşil alanlar ve kültürel tesisler olmak üzere yedi farklı hizmet kategorisi dikkate alınacak. Değerlendirmelerde fiziksel mesafenin yanı sıra Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Teşkilatı (OECD) ve Uluslararası Toplu Taşıma Birliği (UITP) tarafından belirlenen küresel standartlardan da yararlanılacak.
AFET VE ULAŞIM PLANLAMASINA VERİ SAĞLAYACAK
Doç. Dr. Akram, geliştirilecek modelin itfaiye istasyonlarının konumlandırılması ve afet toplanma alanlarının belirlenmesi gibi farklı alanlarda kullanılabileceğini belirtti.
Projeden elde edilecek verilerin özellikle acil durum yönetimi ve ulaşım yatırımlarının planlanmasında karar vericilere bilimsel bir altyapı sunması amaçlanıyor. Çalışmada yalnızca mevcut yol yapıları değil, mahalle ve bölge bazındaki topluluk yapılarının da analiz edilmesi ve mevcut yöntemlere alternatif yeni algoritmalar geliştirilmesi planlanıyor.
Proje sonunda Türkiye’deki 30 büyükşehrin hizmet erişilebilirliği açısından karşılaştırılabileceği nesnel bir veri tabanı oluşturulması ve kentsel yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlanması hedefleniyor.
Sayfa başına git
GÜNCEL
