İzmir Büyükşehir Belediyesi, hafriyat toprağının çevreye zarar vermesini önlemek için kontrollü depolama çalışmalarını sürdürürken kullanım ömrünü tamamlayan döküm sahalarını da yeniden doğaya kazandırıyor. Kent genelinde bugüne kadar 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidan dikilerek eski döküm alanlarının yeşillendirilmesi için önemli bir adım atıldı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentsel gelişim ve altyapı çalışmaları sırasında ortaya çıkan hafriyat toprağının kontrolsüz şekilde doğaya bırakılmasını önlemek amacıyla çalışmalarını Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü koordinasyonunda yürütüyor. Hafriyat toprağı, kayıtlı ve denetimli biçimde belirlenen depolama alanlarına taşınıyor. Böylece boş arazilere, tarım alanlarına, dere yataklarına ve ormanlık bölgelere yapılan kaçak dökümlerin önüne geçilmesi hedefleniyor. Hafriyatın farklı atıklarla karışması, görüntü ve çevre kirliliğinin yanı sıra toprak ve su kaynakları açısından da risk oluşturuyor.
SÜTÇÜLER SAHASINA 42 BİNİ AŞKIN ARAÇ GİRDİ
Orman Genel Müdürlüğü’nden 5 yıllığına devralınan Kemalpaşa Sütçüler Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, belediyenin en geniş ve aktif depolama alanı olarak kullanılıyor. 154 bin 743 metrekarelik sahaya Kasım 2025’ten bu yana 1 milyon 86 bin 300 ton hafriyat toprağı kabul edildi. Aynı dönemde alana 42 bin 263 araç giriş yaptı. Günlük ortalama 250 ila 400 aracın geldiği sahada denetimler, araçlar alana ulaşmadan başlıyor.
KAMYONLARIN YÜKÜ KAMERALARLA DENETLENİYOR
Hafriyat üreticileri ve nakliyeciler, Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi’ne kayıt yaptırarak taşıma işlemlerini başlatıyor. Malzemenin kaynağı, ada ve parsel bilgileri, miktarı ve kullanılacak araçlar sisteme giriliyor. Belgelerin belediye ekiplerince incelenmesinin ardından taşıma işlemi gerçekleştiriliyor.
Plaka tanıma sistemiyle araçlar, kayıtlı belge numaralarıyla eşleştiriliyor. Kantar üzerindeki kameralar aracılığıyla da kamyonların taşıdığı malzemeler kontrol ediliyor. Dorselerdeki brandalar açılarak yükün niteliği inceleniyor. Toprağın altında sakıncalı bir malzeme tespit edilmesi halinde ilgili yük, iş makineleri ve kepçeler yardımıyla kamyon sahadan ayrılmadan geri gönderiliyor. Bu uygulamayla depolama alanlarına yalnızca uygun nitelikteki hafriyat toprağının kabul edilmesi sağlanıyor.
“AMACIMIZ KAÇAK DÖKÜMLERİ ENGELLEMEK”
Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sinem Çok, Sütçüler sahasının 5 milyon metreküpün üzerinde kapasiteye sahip olduğunu ve bu kapasitenin yaklaşık yarısının kullanıldığını belirtti. İzmir’in farklı bölgelerinde yeni depolama alanları için çalışmaların sürdüğünü ifade eden Çok, kontrollü depolamanın hem kaçak dökümlerin önlenmesi hem de kentteki hafriyat hareketliliğine ilişkin verilerin kayıt altına alınması açısından önemli olduğunu söyledi.
Çok, “Bu sahalar oldukça önemli. Amacımız kaçak dökümleri engellemek, vatandaşı yasal sahalara yönlendirmek. İkincisi dijital veri altlığı hazırlamak istiyoruz. Şehrin hangi bölgesinden ne kadar miktarda geliyor, bunu belirleyebilmek istiyoruz. Kurumsal bellek oluşturmak istiyoruz” diye konuştu.
KAÇAK DÖKÜMLER TOPRAK VE SU KAYNAKLARINI TEHDİT EDİYOR
Kaçak hafriyat dökümünün yalnızca görüntü kirliliği olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Çok, atıkların dere yataklarına, ormanlık alanlara ve kullanılmayan tarım arazilerine bırakılmasının daha geniş çaplı çevresel sorunlara yol açabileceğine dikkat çekti.
Çok, hafriyat toprağına inşaat yıkıntı atıklarının ve asbest gibi zararlı maddelerin karışabileceğini belirterek, bu durumun yer altı sularından şebeke suyuna ve denizlere kadar farklı kaynakları etkileyebileceğini söyledi. Kaçak dökümle mücadelede toplumsal farkındalığın da önemli olduğunu ifade etti.
ESKİ MADEN VE TAŞ OCAKLARI YENİDEN AĞAÇLANDIRILACAK
Sütçüler’deki depolama faaliyetlerinin bir diğer ayağını, alanın kullanım süresi dolduğunda yeniden doğaya kazandırılması oluşturuyor. Geçmişte taş ve maden ocağı olarak kullanılan bölgenin, dolum işlemlerinin tamamlanmasının ardından ağaçlandırılarak yeniden yeşil alana dönüştürülmesi planlanıyor.
Sürecin Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınan izinler doğrultusunda yürütüldüğünü belirten Çok, sahanın kapasitesinin dolması veya kullanım süresinin sona ermesiyle bahçe toprağı serileceğini ve ağaçlandırma yapılacağını söyledi. Alanın daha sonra orman bölgesi olarak Orman Bölge Müdürlüğü’ne teslim edileceğini ifade eden Çok, böylece geçmişte doğal yapısı bozulan bölgelerin yeniden halkın kullanımına kazandırılmasının amaçlandığını kaydetti.
İZMİR’DE HAFRİYAT DEPOLAMA AĞI GENİŞLİYOR
Büyükşehir Belediyesi, Sütçüler’in yanı sıra Menderes Küner, Ataköy, Dikili Deliktaş ve Bergama’daki alanlarda da hafriyat toprağını kontrollü şekilde depoluyor. Menderes Küner sahası 73 bin metrekare, Ataköy sahası 24 bin 750 metrekare, Dikili Deliktaş sahası ise 16 bin metrekare büyüklüğünde. Dikili Deliktaş sahası 4 Mayıs 2026’da faaliyete geçti. Bergama’da ise 122 bin metrekarelik bir alan bulunuyor.
Bu alanların etkin kullanılmasıyla inşaat ve altyapı çalışmalarından çıkan hafriyatın güvenli biçimde yönetilmesi ve kontrolsüz dökümlerin çevreye verdiği zararın azaltılması hedefleniyor.
963 BİN METREKAREYİ AŞAN ALAN AĞAÇLANDIRILDI
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kullanım ömrünü tamamlayan döküm sahalarını ağaçlandırarak yeniden doğaya kazandırıyor. Kasım 2012’de Evka-7 Döküm Sahası’nda 23 bin 748 metrekarelik alana 1.449 fidan dikilmesiyle başlayan çalışmalar kapsamında, kent genelinde toplam 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidan toprakla buluşturuldu.
Ağaçlandırma yapılan alanlar ve fidan sayıları şöyle:
-
Evka-7 Döküm Sahası: 23 bin 748 metrekareye 1.449 fidan
-
Kırıklar Döküm Sahası: 51 bin 292 metrekareye 2 bin 655 fidan
-
Bornova Gökdere Döküm Sahası: 189 bin 205 metrekareye 18 bin 325 fidan
-
Urla 565 Nolu Bölme Güzelbahçe Yelki Döküm Sahası: 43 bin 60 metrekareye 10 bin 300 fidan
-
Fatmacık Kayası Döküm Sahası: 150 bin 236 metrekareye 4 bin 170 fidan
-
Şeytanderesi Döküm Sahası: 281 bin 865 metrekareye 46 bin 947 fidan
-
Berbersalih Tepesi Döküm Sahası: 99 bin 15 metrekareye 2 bin 752 fidan
-
Yelki Çalıca Tepe Döküm Sahası: 125 bin 203 metrekareye 19 bin 792 fidan
Şubat 2026’da Yelki Çalıca Tepe Döküm Sahası’nda gerçekleştirilen ağaçlandırmayla çalışmalar devam ederken, belediyenin kontrollü depolama ve eski sahaları yeniden yeşillendirme uygulamalarıyla çevrenin korunması amaçlanıyor.