İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İzmir Planlama Ajansı (İZPA) tarafından hazırlanan “Mercek İzmir – İyi Olma Hali: İzmir’de Barınma Hakkı” raporu, kentin en yakıcı sorunlarından birinin barınma olduğunu ortaya koydu. Rapora göre; İzmir, konut harcamalarında İstanbul’un ardından Türkiye’nin ikinci en pahalı şehri olurken, bazı ilçelerde kiralar son yedi yılda 20 katın üzerine çıktı.
Rapor, barınmanın yalnızca bir çatıya sahip olmak değil, erişilebilir, uygun fiyatlı, nitelikli ve kapsayıcı bir yaşam alanı anlamına geldiğini vurguluyor. Konutun çevresi, sosyal donatılara ve kentsel hizmetlere erişimi ile çevreyle kurduğu sürdürülebilir ilişki de barınmanın ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirildi.
Barınma, iyi olma halinin merkezinde
Çalışmada “iyi olma hali” kavramına açıklık getirilerek, bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi, güvenli ve tatmin edici bir yaşam sürebilmesi için ekonomik, sosyal, ekolojik ve mekânsal koşulların sağlanmasının kritik olduğu ifade edildi. Raporda barınma, bu iyi olma hâlinin en belirleyici bileşenlerinden biri olarak öne çıkarıldı.
Konut harcamalarında ikinci sıradayız
Raporda, uygun fiyatlı barınma için kira harcamalarının hane gelirinin yüzde 30’unu aşmaması gerektiği hatırlatıldı. TÜİK Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi verilerine göre İzmir, 143,9’luk endeksle İstanbul’un ardından Türkiye’nin ikinci en pahalı kenti oldu. Aydın, Denizli ve Muğla üçüncü sırayı paylaşırken, Ankara dördüncü sırada yer aldı.
Merkez ilçelerde kira giderleri iki katına çıktı
2025 itibarıyla iki asgari ücretle çalışan dört kişilik bir hanenin aylık geliri 44 bin 208 TL olarak hesaplandı. Yüzde 30’luk kira kriterine göre ödenebilir maksimum kira 13 bin 262 TL olurken, İzmir’in 11 merkez ilçesinde 100 metrekarelik konutların ortalama kirası 25 bin 820 TL’ye ulaştı. Bu da barınmanın uygun fiyatlılık sınırının yaklaşık iki katına çıktığını gösteriyor.
Metrekare bazında kiralar özellikle Güzelbahçe ve Narlıdere’de öne çıkarken, düşük gelirli ilçeler Karabağlar ve Bayraklı’da dahi kiraların hane gelirine oranı uygun fiyat sınırını aşmış durumda.
Son 7 yılda kira artışı baş döndürücü
2018–2025 döneminde 100 metrekarelik konutlarda yaşanan kira artışı ilçelere göre Narlıdere’de 23 kat, Güzelbahçe’de 21 kat, Karşıyaka ve Balçova’da 20 kat olarak tespit edildi. Raporda, bu artışların barınma hakkına erişimi özellikle asgari ücretli ve sabit gelirli haneler için zorlaştırdığı, kentin sosyal adalet, yaşam kalitesi ve mekânsal bütünlüğü üzerinde ciddi etkiler yarattığı vurgulandı.
Sayfa başına git
GÜNCEL
