Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve kapatılan Milli Amele Hizmet / Milli Emniyet Hizmeti (MAH) arşivlerinde yer alan tarihi belgeler gün yüzüne çıkarıldı. Belgeler arasında, 2. Dünya Savaşı yıllarında İngiltere Başbakanı Winston Churchill'in Adana ziyareti sonrası İzmir'deki Alman Konsolosluğu'nda yaşanan hareketlilikten Atatürk'e yönelik casusluk şüphesine kadar birçok dikkat çekici ayrıntı yer aldı.
MİT arşivlerinden çıkarılan raporlar, Cumhuriyet tarihinden 2. Dünya Savaşı'na uzanan dönemdeki askeri, diplomatik ve istihbarat gelişmelerine ilişkin çeşitli detayları ortaya koydu.
Churchill’in Adana ziyareti İzmir’de paniğe neden oldu
12 Şubat 1943 tarihli raporda, İngiltere Başbakanı Winston Churchill'in Adana'da Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Alman tarafında yaşanan gelişmeler anlatıldı.
Rapora göre İzmir'deki Alman Konsolosluğu'nda ilk gün büyük bir telaş yaşandı. Alman Büyükelçisi Von Papen'e, Türk hükümetinin “Alman dostluğundan ayrılınmayacağına” ilişkin kesin teminat verdiğinin bildirilmesi üzerine Alman yetkililerin rahatladığı aktarıldı.
Lawrence’ın Kudüs’teki faaliyetleri raporlara girdi
23 Eylül 1929 tarihli MAH raporunda ise “Arabistanlı Lawrence” olarak bilinen İngiliz istihbarat subayı Miralay Lawrence'ın Orta Doğu'daki faaliyetlerine yer verildi.
Raporda Lawrence'ın Kudüs'te farklı kimliklere büründüğü belirtildi. Lawrence'ın kimi zaman “Şeyh Abdullah” adıyla Müslüman hocası, kimi zaman da “Yakos İskinazi” adıyla Amerikalı Musevi Hahamı kılığına girdiği kaydedildi.
Lawrence'ın Mescid-i Aksa ve Burak Duvarı çevresinde hem Müslümanlara hem de Yahudilere yönelik telkinlerde bulunduğu ve Filistin'deki çatışmaları kışkırttığının raporlandığı aktarıldı.
Atatürk için Pera Palas’ta gizli takip
31 Mayıs 1935 tarihli belgede ise İstanbul'daki Pera Palas Oteli'nde kalan ve kendisini İngiliz gazeteci olarak tanıtan bir kadının Mustafa Kemal Atatürk ile mülakat talep etmesi üzerine başlatılan takip anlatıldı.
Atatürk'ün kadından şüphelenerek casus olabileceğini belirtmesi üzerine MAH ekipleri harekete geçti. Kadının odası, mektupları ve elçilik bağlantıları gizlice incelendi. Hazırlanan tahkikat sonuçlarının Atatürk'ün yaveri Kılıç Ali aracılığıyla kendisine iletildiği belirtildi.
Atatürk ve İnönü için gizli kod isimler kullanıldı
1935 tarihli belgelerde yabancı gazetecilerin haberleşmelerinde kullandığı kod isimler de ortaya çıktı.
İngiliz gazeteci Kollins'in yakalanmamak için Mustafa Kemal Atatürk adına “Robertson”, İsmet İnönü adına “Smith”, Mareşal Fevzi Çakmak adına ise “Brown” kod isimlerini kullandığı tespit edildi.
“İngiliz Kemal” hakkında dikkat çeken değerlendirme
Arşivlerde “İngiliz Kemal” olarak tanınan Ahmet Esat Tomruk hakkında hazırlanan rapor da yer aldı.
26 Aralık 1940 tarihli belgede, Tomruk'un sunduğu bilgilerin yüzeysel bulunduğu ve samimi ve dürüst bir karakter sergilemediği değerlendirmesine yer verildi. Bu gerekçelerle kendisiyle resmi ilişkinin kesildiği belirtildi.
Belgelerde dönemin istihbarat tekniklerine ilişkin bilgiler de bulunuyor. 1933 tarihli bir raporda, posta kutularından elde edilen şüpheli ve görünmez yazılı mektupların incelenmesi için Demir 3 Klorür (Perchlorur de Fer) solüsyonu kullanılması talimatı verildi.
Kağıdın zarar görmemesi için ise mektupların fotoğraf kağıdı gibi kimyasal banyodan geçirilmesi yönteminin kullanılması istendi.
Sayfa başına git
GÜNCEL
