İzmir'de Son Dakika

Uzman psikologdan ailelere GTA 6 uyarısı: Çocuklarınızı takip edin

Dünyayı sarsan GTA 6 ile birlikte şiddet, suç ve dijital oyunların çocuklar üzerindeki psikolojik etkileri yeniden gündeme geldi. Uzman Psikolog Belgin Kanat, ailelere çocuklarının oynadığı oyunların içeriklerine ve yaş sınıflandırmalarına dikkat etmeleri çağrısında bulunarak, yasaklamak yerine çocukların dijital dünyayla ilişkilerinin yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
Uzman psikologdan ailelere GTA 6 uyarısı: Çocuklarınızı takip edin
Haberler / Güncel
20 Kasım 2026 Cuma 09:22

UMUT TOKTAŞ/EGELİ GAZETE- Oyun dünyasına damga vuran GTA 6, şiddet, suç ve sanal dünyadaki davranışların psikolojik etkilerini yeniden gündeme taşıdı. Uzman Psikolog Belgin Kanat, dijital oyunların insanlara gerçek hayatta yapamayacakları davranışları deneyimleme imkanı sunduğunu belirterek, sanal dünyanın gerçek hayatın önüne geçmesinin ise psikolojik açıdan risk oluşturabileceğine dikkat çekti.


“YASAKLAR İNSANLARI HEP CEZBETMİŞTİR”
İnsanların gerçek hayatta yapamayacakları davranışları sanal dünyada deneyimlemekten keyif almasının merak ve deneyimleme ihtiyacıyla ilişkili olduğunu belirten Kanat, “Bence burada insanın merak ve deneyimleme ihtiyacından söz edebiliriz. Gerçek hayatta yapmayacağımız, hatta doğru bulmadığımız bazı davranışları sanal dünyada deneyimlemek bize farklı bir heyecan yaşatabiliyor. Çünkü oyun ortamında davranışlarımızın gerçek hayattaki sonuçlarıyla karşılaşmıyoruz. Bir bakıma güvenli bir deneyim alanı oluşuyor. Örneğin gerçek hayatta asla  suç işlemeyi düşünmeyen biri oyunda bunu bir görev olarak kolayca gerçekleştirebiliyor. Bu durum her zaman kişinin gerçek hayatta da aynı davranışı sergilemek istediği anlamına gelmiyor. Bazen insan sadece yapamayacağı bir şeyi deneyimlemenin verdiği merakı ve heyecanı seviyor. Gerçek hayatta bizler kurallar ve sınırlar içinde yaşarız. İnsanın karanlık yanlarından biri de bazen bu kuralları yıkma konusundaki iştahıdır. İşin özü, yasaklar insanları hep cezbetmiştir. Fakat bunu gerçek hayatta yapamayan insan sanal dünyada kolaylıkla buna ulaşabiliyor ve keyfini sürüyor” ifadelerini kullandı.


ŞİDDET İÇERİKLİ OYUNLAR SALDIRGANLIĞA YOL AÇIYOR MU?
Şiddet içerikli oyunların kişileri gerçek hayatta daha saldırgan hale getirdiğini söylemenin çok doğru olmayacağını vurgulayan Kanat, “Şiddet içerikli oyunlar ile saldırgan düşünce ve davranışlar arasındaki ilişki uzun yıllardır araştırılıyor ve bilimsel literatürde farklı sonuçlar var. Bazı araştırmalar kısa süreli saldırganlık göstergelerinde artış bildirse de özellikle gerçek hayattaki şiddet davranışlarıyla doğrudan bir ilişki kurmak güç. Burada kişinin yaşı, mizacı, aile ortamı, sosyal çevresi ve psikolojik özellikleri gibi pek çok farklı değişken var. Benim özellikle altını çizmek istediğim nokta şu: Bir insanın oyunda şiddet içeren davranışlarda bulunması, gerçek hayatta şiddete başvuracağı anlamına gelmez. Oyundaki davranışla gerçek hayattaki davranışı birbirine eşitlememeliyiz. Fakat bahsi geçen değişkenleri değerlendirmek ve bu kişinin sanal dünyaya verdiği öneme bakmak şarttır. Kişi eğer sanal dünyayı gerçek dünyadan daha çok yaşıyor ise sanal dünyanın üzerindeki etkisi de daha çok olacaktır” şeklinde konuştu.


EBEVEYNLERE UYARI: YALNIZCA YASAKLAMAK YETMİYOR, DOĞRU YÖNLENDİRMEK ÖNEMLİ 
Kanat, ebeveynlerin çocuklarının oynadığı GTA gibi suç, şiddet ve yetişkin temaları içeren oyunlara dikkat etmesi gerektiğini belirtti. Konunun yalnızca oyunu yasaklamak veya serbest bırakmak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Kanat, “Öncelikle oyunun yaş sınıflandırmasına ve içeriklerine mutlaka dikkat etmelerini öneririm. GTA gibi suç, şiddet ve yetişkin temaları barındıran oyunların çocukların gelişim dönemlerine uygun olup olmadığını değerlendirmek önemli. Ancak mesele yalnızca oyunu yasaklamak ya da serbest bırakmak değil. Çocuğun ne oynadığını, neden sevdiğini ve oyunda nelerle karşılaştığını bilmek gerekir. Bazen çocuğumuzun dünyasına biraz misafir olmak, ona sürekli yasak koymaktan çok daha öğretici olabilir. Birlikte oyun hakkında konuşmak, gerçek ile sanal arasındaki farkı anlatmak ve ekran süresinin yanında uyku, okul, hareket ve sosyal ilişkilerin de korunmasını sağlamak da ayrıca önemli. Kısacası ebeveynin görevi yalnızca ekranı kapatmak değil, çocuğun dijital dünyayla sağlıklı bir ilişki kurmasına rehberlik etmektir” dedi. 


DİJİTAL OYUNLARDA SOSYALLEŞMENİN İKİ YÜZÜ
Uzman Psikolog Kanat, dijital oyunların sosyalleşme ve yalnızlaşma üzerindeki etkilerine şu şekilde dikkat çekti:
“Dijital oyunları yalnızca insanları ekran başına hapseden bir etkinlik olarak değerlendirmek doğru olmaz. Bugün insanlar oyunlar aracılığıyla sosyalleşiyor, ortak hedefler için iş birliği yapıyor, iletişim kuruyor ve kendilerini bir topluluğun parçası hissedebiliyor. Bu yollarla manevi ihtiyaçlarını gidermiş oluyor. Ancak burada önemli bir ayrım var. Sanal dünyada sosyalleşme, gerçek hayattaki ilişkilerin tamamen yerini almaya başladığında sorun başlar. 2023 yılında yayımlanan bir sistematik derleme, çevrimiçi oyun topluluklarının arkadaşlık ve sosyal beceriler açısından olumlu katkılar sağlayabildiğini ama yine de bazı kişilerde gerçek dünyadaki sosyal ilişkilerin bu süreçte kaybedildiğini söylüyor. Dolayısıyla mesele oyun oynamak değil, oyun oynarken hayatımızdaki diğer insanlarla kurduğumuz bağları kaybedip kaybetmediğimiz ile ilgili.”


DEPRESYON VE OYUN BAĞIMLILIĞI BİRBİRİNİ BESLİYOR
Oyun bağımlılığı ile depresyon arasında karşılıklı bir ilişki bulunduğunu belirten Kanat, depresyon yaşayan kişilerin yalnızlık, mutsuzluk ve günlük yaşamın zorluklarıyla baş etmek için oyunlara yönelebildiğini ifade etti. Oyunların kısa süreli keyif ve başarı hissi sağlayabildiğini dile getiren Kanat, “Oyunda kaldıkça kazanılan dopamin depresyondaki kişiyi daha fazla orada tutabilir bunun temelde 2 sebebi vardır. Dopamin beynimizdeki yüzlerce nörotransmitterden biridir ve bize ‘’bu çok iyiydi, bunu tekrar yap’’ dedirten hormondur. Tadına bayıldığınız bir tatlı yediğinizi düşünün, bir süre sonra yine oraya gidip o tatlıyı size ısmarlatan şey temelde dopamindir. Bu kısa süreli dopamin kazanımları kişiyi keyifli hissettirir ve depresyonda çaresizlik ve bunalım içerisindeki bir kişi için daha iyi bir his olamaz. Bu nedenle de kişi daha fazla süreler o oyunda kalmak ister ve tekrar ve tekrar bu davranışı yineler. Fakat bir süre sonra önemli bir gelişme yaşanır. Bağımlılık döngüsünde karşımıza çıkan tolerans ile karşılaşırız. Kişi artık aynı sürede oynasa da ilk zamanlardaki kadar keyif alamadığını fark eder. Çünkü beyin aynı uyarana alışmıştır bu nedenle artık eskisi kadar dopamin üretemez. Böylece alınan keyif düşer. Kişi keyif almıyorum artık bırakayım demekten ziyade genelde eskiden çok daha keyifliydi yine öyle olabilir diyerek üretilen dopamini artırmanın en iyi yolunu bulur: Daha fazla oynamak” diyerek sözlerini noktaladı.

YORUM EKLE

Yorumunuz gönderildi
Yorumunuz editör incelemesinden sonra yayınlanacaktır

YORUMLAR


   Bu haber henüz yorumlanmamış...

Sayfa başına gitSayfa başına git
Facebook Twitter Instagram Youtube
GÜNCEL TÜRKİYE POLİTİKA EKONOMİ YEREL YÖNETİMLER DÜNYA YAZARLAR FOTO GALERİ VİDEO GALERİ ASAYİŞ SAĞLIK KÜLTÜR SANAT MAGAZİN SPOR RÖPORTAJLAR GENEL
Masaüstü Görünümü
İletişim
Künye
Hakkımızda
Copyright © 2026 İzmir'de Son Dakika